Kun je een spannend boek schrijven over geestelijke verzorging? Ja, dat kan! Het is het boek Het verborgene tevoorschijn luisteren van Henk Veltkamp. Het boek is spannend omdat het persoonlijk geschreven is, helder, fris, zoekend. De schrijver noemt zich zelf geestelijk verzorger en is bovendien adviseur als het gaat om zin, ziel en zorg, drie woorden die de kern vormen van dit boek. Het zijn de drie domeinen die raken aan ‘de essentie van wat ons tot mensen maakt, en dus ook aan de kern van de professie die mij zo na aan het hart ligt: geestelijke verzorging.’ ‘Precies in de overlapping van deze drie ligt het eigen domein - noem het kroondomein - van mijn vak’, aldus Veltkamp.
Door: Jos van Oord
Veltkamp heeft geen verborgen agenda. Hem gaat het niet om een missie om mensen te bekeren. Eerder gaat het Veltkamp om de kunst zonder oordeel te luisteren. Met een ‘open mind’ zegt de ondertitel van het boek. En vooral om te proberen de levenszin bij de ander tevoorschijn te roepen. Dat vraagt om een actief open staan voor wat er leeft en gedacht wordt. Alleen dan kan ‘het verborgene tevoorschijn’ komen. De titel is aanstekelijk.
Zin
De vraag naar de zin van het leven - het eerste domein - is moeilijk te beantwoorden. 'Want zingeving is als zuurstof, even onzichtbaar als onontbeerlijk. Bij gebrek eraan word je kortademig.’ Het is als water voor de vis. Bij je ademhaling sta je nauwelijks stil, totdat je het benauwt krijgt. Dan sta je er bij stil. Zo is dat nu ook bij zin en zingeving. En de gesprekken daarover gaan dan ook over het leven, over ons doen en laten. Mooi is het citaat van Marjolein de Vos in dit verband over God: ‘Met de zin van mijn leven is het net als met God: hoe meer woorden ik nodig heb om iets zinnigs te zeggen, hoe verder ik van huis raak’.
Ziel
Over de ziel - het tweede domein - is veel geschreven, Veltkamp haalt dan ook in dit hoofdstuk veel deskundigen aan. De natuurwetenschap kan daar niet verder bij helpen, maar wie of wat dan wel? Ook hier gaat het weer om het gehele leven. De ziel is niet anders dan de essentie van het mens-zijn. Of nog wat preciezer: de ziel is altijd - naar Joke Hermsen - een ‘tussenin'. De ziel zit ook tussen het ik en de ander, tussen het bewuste en het onbewuste, tussen het leven en de dood in. Maar we moeten daar voor de straat op, want de ziel laat zich niet beschrijven, alleen te ervaren. Want de ziel bezielt!
Zorg
En wat het derde domein - zorg - is? Al die vormen van interactie - informeel of professioneel - met dat ene doel: 'het verbeteren van de kwaliteit van leven van degene aan wie zorg verleend wordt’.
‘Zin, ziel en zorg(…). Om die drie draait het. En in de overlapping komt de professie van Veltkamp in beeld: de geestelijke verzorging. Maar ook dan is het allemaal niet precies te definiëren. Geestelijke verzorgers zijn zorgverleners voor ziel en zin. Veltkamp noemt in dit verband het Bijbelverhaal over de Emmaüsgangers. Twee mensen zijn op weg uit Jeruzalem naar Emmaus, vol verdriet over wat hun rabbi is overkomen. Ze voelen zich leeg. Plots voegt een derde zich bij hen. Een gesprek volgt. En thuis gekomen wordt het brood gedeeld. Dan worden hun ogen geopend en herkennen zij Jezus in deze vreemdeling. Maar direct daarop in Jezus verdwenen. Hen overkomt een ‘’kostbare transcendentie’. Dat op het spoor komen – tevoorschijn luisteren’ zou wel eens de professie van de ‘zielzorger’ kunnen zijn. Veltkamp vraagt met deze aanduiding om een eerherstel van de naam ‘zielzorger’. Een mooiere naam voor dit beroep is er niet!
Veltkamp schreef een mooi boek over een prachtig vak. Het is een leerboek voor theologiestudenten en een opfrisboek voor predikanten en zielzorgers. Maar eigenlijk is het voor iedereen die zich wil bezinnen over de vragen van het leven over zin, ziel en zorg.
Voor de boekgegevens of om het boek te bestellen: klik hier.
